حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )
237
الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )
هيچكدام از اين مطالب خالى از خطا و اشتباه نيست ] مىپردازد . . . چنان بين اسامى و القاب افراد خلط مىشود كه دشوار است حفرهء عظيم حاصله از اين اشتباهات را پر نمود . علاوه بر اين ، خلط بين لغات افغانى و فارسى و هندى و عربى و جهل نساخ به حقايق تاريخى و اقدام برخى از آنها به اصلاح اشتباهات نساخ قبلى بدون اينكه اطلاعاتى داشته باشند ، اغلاط تازهاى را افزوده است . در رسالهء « ضياء التقرب » كه به كتاب مزبور ملحق شده ، قصيدهء « لمعات الطاهرين » را كه منظومهاى است صوفيانه و عميق و ديرفهم كه « غلام على بن محمد بن احمد » براى امام محمد مشرّف ، نوهء « طاهر شاه حسينى » سروده است ، مىيابيم . وى در اين قصيده از سفر امام « ركن الدين شاه » به سرزمين مغولها در سال 657 ه ( 1259 م ) كه منتهى به اعدامش شد و همچنين از وفات فرزندش شمس الدين در سال 710 ه ( 1310 م ) ياد مىكند . همچنان كه از طاهر شاه حسينى و پدرش رضى الدين نيز كه در سال 929 ه ( 1523 م ) زنده بوده است ، نام مىبرد . كلام ايوانف به اينجا منتهى مىشود كه : « طاهر شاه حسينى بر فلسفهء اسماعيليه تسلط فراوانى داشته و براى فقه جعفرى اهميّت ويژهاى قائل بوده است ، بهطورىكه برخى از مردم گفتهاند وى از پيروان مذهب شيعه اثنا عشرى است . اما معمولا در هند بين اديان خلط مىشود . مثلا برخى خود را سنى مىدانند ، درحالىكه هندو هستند ، و برخى ديگر مىگويند شيعه هستند ، در حالىكه در حقيقت از اهل سنتند ؛ و اشتباهاتى از اين قبيل كه در هند وجود دارد . من در كتاب « الدليل للآداب الاسماعيليه » ، تفاوت فرهنگ و آداب و رسوم فارسى و بدخشانى پيروان ناصر خسرو را بيان كردهام . اينان از اعتدال بيشترى